Sensitief

Sensitief

7 juni 2020 Uit Door Peter

Hoogsensitief

Personen met een autisme spectrum stoornis zijn niet allemaal gelijk. Het zijn mensen, zoals iedereen, met erfelijk materiaal en ook een eigen levenswandel die hun specifiek karakter en persoonlijkheid bepalen. In het geval van Asperger Syndroom zijn de meesten zelfs behoorlijk intelligent. In sommige gevallen hoogbegaafd. In het algemeen missen ze wat helikopterzicht. Maar ze hebben een enorm geheugen, veel oog voor detail en zijn vaak ook hoogsensitief.

Als je veel details op een sterke manier ervaart dan kan dit behoorlijk lastig zijn.  Elk aanspreking, drukte in de massa, ieder app-berichtje is een prikkel. Bij veel prikkels, vooral onverwachte prikkels, raakt een persoon met autisme in de war. Dat is behoorlijk belastend voor de levenskwaliteit. Om die reden hebben zij nood aan een goede structuur, vaste waarden die houvast bieden. 

Onderprikkeling

Mensen met autisme zijn in extreme mate gevoelig voor sensorische signalen en bepaalde prikkels van binnenuit, maar kunnen hier ook in extreme mate ongevoelig voor zijn. Of misschien door het systematisch vermijden van prikkels (coping) richting ongevoeligheid evolueren.

Onderprikkeling valt minder op. De persoon is weinig actief (passiviteit) en heeft moeite met het beginnen en/of afmaken van activiteiten (lage motivatie). De persoon kan zich moe, futloos, leeg, eenzaam, wanhopig en/of doelloos voelen. Onderprikkeling lijkt daarmee op een beginnende depressie, maar een effectieve aanpak wijkt daar wel van af. Soms uit onderprikkeling zich bij een persoon met autisme in een vorm die lijkt op het hebben van ADHD. Dat is dan heel mooi, want die persoon is dan zelf bezig het te lage prikkelniveau flink op te schroeven. Want dat heb je dus nodig. 

Als reactie gaat een persoon met Asperger zich heel hard focussen op één onderwerp. Met het verlangen om er snel en dagelijks vooruitgang in te zien. Het kan leiden tot obsessieve interesses of hobby’s en gedreven inspanningen.

Coping

Mensen met autisme zullen meestal hun contacten beperken, en een aantal zaken overboord gooien. In het geval van Kris is dat bijvoorbeeld het niet meer hebben van een televisie, en een zeer beperkte sociale kring van vertrouwelingen hebben. 

Coping maakt bepaalde mensen met autisme nog eens extra gevoelig voor onderprikkeling. Om je staande te kunnen houden (coping) als persoon met autisme in een wereld die je niet altijd goed aanvoelt, schakel je soms het binnenkomen van signalen en/of het ervaren van bepaalde prikkels uit. Dit doe je soms bewust, bijvoorbeeld door iemand bewust niet aan te kijken terwijl je met hem of haar praat. Zo krijg je minder visuele signalen binnen en beheers je bovendien de daarbij opgewekte emotionele prikkels. Op de duur kunnen dit soort copingsvaardigheden een tweede natuur worden, je doet ze dan automatisch. Maar in een periode waarin je al heel weinig prikkels binnen krijgt, bijvoorbeeld tijdens een lockdown, zou je dit automatisme uit moeten zetten.

Maar wat als je eigenlijk niet meer door hebt dat je bepaalde prikkels reguleert of negeert? Dan moet je proactief de grenzen van je prikkelverwerking opzoeken. Spelen met beeld, geluid, geur, smaak, tast, temperatuur, evenwicht, gedachten en/of gevoelens. Niet vergeten om te genieten. En ook durven om nieuwe ervaringen te verkennen.  

Bijgewerkt: 3 oktober 2020